انسان هم می تواند گذشته را مرور كند و از پیروزی ها و شكست های آن تجربه و عبرت بیاموزد و هم مركب اندیشه را در میدان آینده به جولان درآورد و بر افق های دور دست مسلط شود. بدون شك، هر اندازه نیروی عقل و اراده در انسان قوی تر باشد، آینده نگری اش بیشتر و برنامه ریزی اش برای آینده، دقیق تر خواهد بود.
زبان وجدان و الهام فطری نیز همواره به جوان می گوید: اگر می خواهی آینده خوبی داشته باشی، باید از لذت جویی های زودگذر و فریبنده چشم بپوشی و با تلاش و كوشش، راه رسیدن به آینده روشن و موفقیت آمیز را بر خود هموار كنی. بدان كه خوشبختی و بدبختی تو در آینده، درگرو انتخاب و تلاش امروز توست. آینده نگری عقلانی، در جوان انگیزه می آفریند و او را در رسیدن به هدف های عالی مصمم می كند تا ؛ مشكلات را آسان تر تحمل كند و سختی ها را به جان بخرد. توجه مسئولان نیز به این مسئله ضروری است ؛ چرا كه قشر جوان به اعتبار داشتن ویژگی هایی چون شور و هیجان، نشاط و سلامت، دانش، توان ذوق و استعداد گروهی ارزشمند هستند كه نقش بسیار تعیین كننده ای در همه جوامع ایفا می كنند. جوان، سرمایه آینده و حال این ملت است كه باید در انواع برنامه ریزی ها و سیاست های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی توجه ویژه ای به او شود و جایگاه خوبی به او اختصاص یابد. دولت ها باید برای بهره گیری مناسب و درست از هوش و توان مندی های جوانان در حوزه های گوناگون سازندگی و اداره كشور، تلاش خود را به كار گیرند تا بدین وسیله بتوانند، شور و نشاط و توانایی های جوانان را به سوی رفع نیازها و تأمین رفاه و آسایش حال و آینده جامعه هدایت كنند.
نگاه به آینده، یعنی نگاه به روشنایی، نگاهی كه در آن امید، حركت و تلاش نهفته است.

آثار آینده نگری
 

1. درست اندیشی
یكی از آثار سودمند توجه به آینده، تشخیص درست راه در تصمیم گیری های حساس و پیشامدهای زندگی است. شخص آینده نگر چون فراسوی امروز را می بیند ؛ می تواند با ژرف نگری، به جنبه های گوناگون یك پدیده آگاهی یابد و با دقت بیشتری رفتار كند. امام صادق (علیه السلام) می فرمایند: «عاقبت اندیشی و توجه كردن به پایان كارها، به عقل یاری می رساند و به تشخیص درست امور كمك می كند.»
2. آمادگی رویارویی با مشكلات
توجه به آنچه در آینده، احتمال وقوع آن می رود، موجب می شود انسان خود را برای روبه رو شدن با شرایط جدید و دشواری های پیش رو آماده سازد. در مقابل، شخصی كه هیچ گونه اهمیتی برای آینده قائل نیست یا بدون توجه به آن گام بر می دارد، هنگام بروز نخستین مشكلات، قافیه را می بازد و دچار نابسامی می شود. امام علی (علیه السلام) می فرماید:
انسانی كه در تمام شرایط زندگی میانه روی را ترك نكند و با توجه به آینده، از امكانات موجود به صورت متعادل بهره مند گردد، خود را برای روزهای دشوار آماده ساخته است.
3. پیشروی به سوی هدف
انسان های آینده نگر همواره در بزرگراه های زندگی به سوی هدف ها و برنامه هایی كه از پیش مشخص كرده اند، حركت می كنند. چنین افرادی به سان كوهی استوارند كه هیچ توفانی یارای جابه جایی آنها را ندارد، بر خلاف انسان هایی كه فقط به امروز می نگرند و برای فرادی خود هیچ برنامه ای ندارند. بدیهی است احتمال لغزش و دور ماندن از هدف، در این گونه افراد وجود دارد.
4. خداحافظی با پشیمانی
پشیمانی، نتیجه شتاب است. یك تصمیم نادرست در امروز و به دنبال آن یك گزینش اشتباه می تواند حالت تأسف و پشیمانی را در آینده ایجاد كند. در حالی كه انسان آینده نگر با پیش بینی تمام جوانب كار كمتر دچار پشیمانی می شود.
جوان! آینده را بساز!
ـ آنچه آینده ما را «می سازد»، تدبیر، برنامه ریزی، هدفداری و تلاش برای رسیدن به هدف مطلوب است.
ـ آنچه آینده ما را «می سوزاند»، بی خیالی، هدر دادن فرصت ها، قدرنشناسی از عمر و سرمایه زمان، برگزیدن لذت بر مصلحت و ترجیح دادن امروز بر فرداست.
ـ اگر معمار فردای خویشتن باشیم، آن را به گونه ای خواهیم ساخت كه دچار پشیمانی و افسوس نشویم.
ـ ما انسان ها قدرت گشودن محكم ترین گره ها و ترسیم عظیم ترین صحنه های موفقیت را داریم، به شرط آنكه به توانایی و استعداد خود ایمان بیاوریم و با امید و توكل به خدا، بكوشیم كه آینده مان مطلوب و زیبا باشد.
ـ اگر فراز و نشیب زندگی و عوامل اثرگذار بر آن را بشناسیم و برای آینده خود و جامعه، «طرح و برنامه » بریزیم، دیگر چه دلیلی هست كه آینده در اختیار ما نباشد؟
ـ چرا دیگران در جهت تغییر وضع زندگی و جامعه قدرتمندانه بكوشند، ولی ما نخواهیم قدمی برای خویش برداریم؟ چرا در حالی كه دیگران بحران می آفرینند، ما نتوانیم بحران ها را بزداییم؟ چرا دیگران برای سوزاندن آینده ما و تخریب فردای نسل امروز و برنامه ای طرح كنند، ولی ما برای آینده سازی، تدبیر، و برنامه ای نداشته باشیم؟
ـ آینده در گرو انتخاب، عمل و برنامه امروز ماست و هر گلی كه بزنیم، بر سر خویش زده ایم و اگر دسته گلی به آب بدهیم، مسئول آینده سوخته خویش، خودمان هستیم.