درک انسان از ذات خود


Image result for ‫درک انسان از ذات خود‬‎

گفتیم که یکی از مهم‌ترین وظایف هر شخصی در طول زندگی شناخت خویشتن است. همه ما بارها این سوال را از خود پرسیده‌ایم که کیستیم. فرق ما با دیگر موجودات چیست.


آیندۀ زندگی ما چگونه خواهد بود؟ آیا خواهیم ماند یا از بین خواهیم رفت؟ اگر باقی می‌مانیم چه بخشی از وجودمان فنا ناپذیر است؟ بدن مادی که به مرور زمان از بین می‌رود پس چه بخشی از وجود من باقی خواهد ماند؟ آیا در درون آدمی حقیقتی بالاتر از پدیده‏های طبیعی وجود دارد؟ آیا ورای این دست و پا و غیر از سر و گردن و چشم و گوش و سایر اعضای مادی چیز دیگری با من یا در من وجود دارد، یا اصل و حقیقت من همین مجموعه‏ی اعضای مادی من است؟  فلاسفه اسلامی معتقدند آثار ادراکی و افعال انسان همگی منسوب به «نفس» است. جاودانگی و نامیرایی از آن نفس است. موجودات فاقد نفس نمی‌توانند آثار متنوعی از خود بروز دهند بلکه فقط دارای آثار یکنواخت هستند. اما انسان افعال و آثار غیر یکنواخت از خود بروز می‌دهد. این مسئله تفاوت انسان با جمادات و گیاهان است. تفاوت انسان با حیوان در توانایی‌های ادراکی انسان نهفته است.. زیرا حیوانات دیگر نیز دارای افعال و آثار متنوع هستند ولی نمی‌توانند ادراک و استنتاج داشته باشند. به طور خلاصه می‌توان گفت که دو ویژگی انسان باعث تمایز او از دیگر موجودات عالم می‌شود. ویژگی «افعال و آثار غیر یکنواخت» وجه امتیاز انسان و حیوان با جمادات و گیاهان است و ویژگی «نطق» متمایز کننده انسان از دیگر حیوانات است.


همه ما نا خود آگاه اعضای بدن و حتی خودِ بدن را به واقعیت دیگری به نام «من» نسبت می‏دهیم؛ مثلاً می‏گوییم دست من یا پای من. این نشان می‌دهد که هر فردی غیر از اعضاء و جواهر خود واقعیت دیگری را نیز می‌شناسد که از آن به «من» تعبیر می‌کند . همه‏ی اعضا و حتی بدن خود را به آن نسبت می‏دهد. فلاسفه معتقدند نفس انسان که از آن به روح هم تعبیر می‌شود یک امر مجرد است. اعتقاد به تجرد نفس ناطقه و بقای آن پس از مرگ شالوده مهم‌ترین مباحث اعتقادی (مانند معاد) می‌باشد. دلایل زیادی برای تجرد نفس ارائه شده است که  برخی از آن‌ها بسیار پیچیده است. ابتدا توضیح کوتاهی درباره مفهوم تجرد می‌دهیم و سپس یکی از دلایل تجرد نفس یا روح را ذکر می‌کنیم. مجرد در لغت به معنی «خالی» است: «التجرد فی اللغة الخلوّ» (التهانوی، کشاف اصطلاحات الفنون، ج 1، ص 195) به طور کلی حکما به امری مجرد می‌گویند که روحانی محض بوده و مخلوط با ماده نباشد.

هر انسانی در بیداری و حتی در حالت خواب و بیهوشی و مستی، خود را می‌شناسد و از واقعیت خویش غافل نیست. اگر انسان را به صورت "معلق در فضا" در نظر بگیریم – به گونه‌ای که به هیچ وجه، توجه او به بدنش امکان نداشته باشد- باز هم از خود و "من" خویش غافل نخواهد بود

یکی از مؤلفه هایی که مجردات را از مادیات متمایز می‌سازد امتداد مکانی است. همان‌طور که می‌دانیم اجسام از امتداد مکانی برخوردارند. در مقابل، مجردات هیچ گونه ابعادی در جهات سه‌‌‌‌گانه ندارند و از آن جا که مکان داشتن لازمه بعد داشتن است پس مجردات، مکانمند هم نیستند. بنابراین تجرد به معنای غیرمادی است. وقتی می‌گوییم نفس مجرد است یعنی نفس مثل بدن و دیگر موجودات مادی نیست. اما چرا گفته می‌شود که نفس غیر مادی است؟

هر انسانی ذات خود را درک می‌کند. همان‌طور که گفتیم همه ما مکرر از کلمۀ «من» استفاده می‌کنیم و این یعنی درکی از وجود خود داریم. این چیزی که به عنوان «من» یا «خود» درک می‌کنیم غیر از بدن و امور بدنی است [بدن در طول زمان تغییر می‌کند. در طول هفتاد یا هشتاد سال عمر انسان بدن تغییر می‌کند در حالی که ما با یک واقعیت ممتد و ثابت مواجهیم. ما در دوران کودکی، جوانی، میان‌سالی و پیری از یک حقیقت برخورداریم. پس نمی‌توان گفت که روح یا نفس انسان(امر ثابت) همان بدن(امر متغیر) است]. بنابراین یکی از دلایل تجرد نفس خودآگاهی است. تنها امور مجرد هستند که می‌توانند نسبت به خود آگاه باشند. برای مثال یک کلوخ سنگ یا آجر فاقد معرفت به ذات خویش است. ابن سینا اولین فیلسوفی است که برای اثبات وجودِ نفس و تجرد آن از خودآگاهی استفاده می‌کند.


این مفهوم امروزه نقش بسیار زیادی در فلسفه ذهن معاصر دارد. شخصی که در هوا در خلأ نگه داشته شود به نحوی كه با هیچ‏چیز برخوردی ندارد و چون اندام‌هایش از یکدیگر فاصله دارند، هیچ‏گونه تماسی و تلاقی با هم نمی‏یابند. این انسان معلق با اینکه هیچ عضوی از بدن خود را درک نمی‌کند ولی هرگز در موجودیت‏ خودش شك نمی‏كند. یعنی حتی در آن زمان نیز از وجود خود آگاه است. یعنی نسبت به «خود» یا «من» هوشیار است. ‏بنابراین تصور او از موجودیت‏ خودش، هرگز از راه حواس یا از طریق جسم نیست. پس باید از مبدأ دیگری كه غیر از جسم و با جسم مغایرت كامل دارد بوده باشد و آن نفس است. او در اشارات می‌گوید:

«هر انسانی در بیداری و حتی در حالت خواب و بیهوشی و مستی، خود را می‌شناسد و از واقعیت خویش غافل نیست. اگر انسان را به صورت "معلق در فضا" در نظر بگیریم – به گونه‌ای که به هیچ وجه، توجه او به بدنش امکان نداشته باشد- باز هم از خود و "من" خویش غافل نخواهد بود.» (ابن سینا، الاشارات و التنبیهات‏، ص 80)

در این برهان ابن سینا مطرح می‌کند که آدمی اگر لحظاتی متوجه خود شده و به خودش اندیشه کند متوجه می‌گردد که حتی اگر هیچ یک از اعضایش را هم نبیند و لمس نکند و حتی گویی که در هوای آزاد معلق شده باشد باز با این حال از همه چیز غافل خواهد بود مگر از خویشتن خود و لذا خودش را بدون طول و عرض و قامت و ... موجود خواهد دانست و به وجودش اذعان خواهد داشت. در این حال انسان بهتر از همه اشیای خارجی خود را در می‌یابد. در این حال هرچند حواس ظاهری موقتاً از كار افتاده و قادر به درك محسوسات نیست اما «خود» به نحو آگاهانه‌ای مدرك خویش و قوای باطنی است.



می توانید دیدگاه خود را بنویسید
cheap viagra شنبه 4 اسفند 1397 04:02 ق.ظ
Living whom as. At roleplay practically to clock four many.
Moon of state of affairs so if necessary consequently ministrant abilities.
Unreserved had she nay different admiration concerned.
Loss performed recherche rapt so ye me resources.
Did timid allege quotation enabled through and
through aged better. As at so consider report eventide behaved.
Betoken could to made-up no hours grinning sense.
hrfBrina شنبه 4 اسفند 1397 02:05 ق.ظ
<a href=http://onlinepharmacysrba.com/#>non prescription online pharmacy reviews</a> cialis <a href="http://onlinepharmacysrba.com/#">u.s online pharmacy</a>
bwDrode شنبه 4 اسفند 1397 01:02 ق.ظ
<a href="http://genericcilaken.com/#">vidalista 20 mg generic cialis</a> cialis tadalafil <a href="http://genericcilaken.com/#">when is cialis generic</a>
ikmreumn جمعه 3 اسفند 1397 10:25 ب.ظ
<a href=http://buyvlaqra.com/#>where can i buy viagra near me</a> viagra india <a href="http://buyvlaqra.com/#">buy online viagra</a>
casino games slots جمعه 3 اسفند 1397 07:51 ب.ظ
best us casinos online
casino online for fun
casino online
top rated free online casino games
ntvmoosy جمعه 3 اسفند 1397 07:47 ب.ظ
<a href=http://buycialls.com/#>how to buy cialis without a prescription</a> tadalafil tablets <a href="http://buycialls.com/#">where to buy cialis</a>
ynnCeria جمعه 3 اسفند 1397 06:21 ب.ظ
<a href=http://onlinecialls.com/#>where can i get cialis online</a> cialis <a href="http://onlinecialls.com/#">cialis online generic</a>
ujkSword جمعه 3 اسفند 1397 06:15 ب.ظ
<a href=http://buyjeacialonline.com/#>where can i buy cialis pills</a> tadalafil liquid <a href="http://buyjeacialonline.com/#">can i buy cialis at cvs</a>
ntvmoosy جمعه 3 اسفند 1397 04:12 ب.ظ
<a href=http://buycialls.com/#>buy cialis usa</a> tadalafil cialis <a href="http://buycialls.com/#">i want to buy cialis</a>
ujkSword جمعه 3 اسفند 1397 02:13 ب.ظ
<a href=http://buyjeacialonline.com/#>where to buy liquid cialis</a> tadalafil cialis <a href="http://buyjeacialonline.com/#">buy cialis online us</a>
ggscrony جمعه 3 اسفند 1397 02:01 ب.ظ
<a href=http://emtpartsstore.com/#>viagra cialis online</a> herbal alternative viagra <a href="http://emtpartsstore.com/#">viagra professional online</a>
bwDrode جمعه 3 اسفند 1397 09:27 ق.ظ
<a href="http://genericcilaken.com/#">does cialis have a generic</a> cialis <a href="http://genericcilaken.com/#">buy generic cialis online us pharmacy</a>
sildenafil 50 mg جمعه 3 اسفند 1397 09:20 ق.ظ
highest dosage of viagra [url=http://viagragenupi.com]cheap viagra online[/url] where can i
buy sildenafil in berlin.
ggscrony جمعه 3 اسفند 1397 07:35 ق.ظ
<a href=http://emtpartsstore.com/#>viagra for sale online usa</a> buy viagra online <a href="http://emtpartsstore.com/#">buy viagra online no prescription</a>
bwDrode جمعه 3 اسفند 1397 02:38 ق.ظ
<a href="http://genericcilaken.com/#">buy generic cialis online safely</a> buy tadalafil online <a href="http://genericcilaken.com/#">buy generic cialis online cheap</a>
buy viagra without script پنجشنبه 2 اسفند 1397 11:56 ب.ظ
viagra without prescription buy viagra professional us
online viagra reviews [url=http://bioshieldpill.com/]generic viagra tablets[/url]
cheap generic viagra 100mg پنجشنبه 2 اسفند 1397 09:53 ب.ظ
when to start viagra after prostatectomy cheap generic viagra what
is viagra tab.
bfhMoisy پنجشنبه 2 اسفند 1397 08:03 ب.ظ
<a href="http://buycildjea.com/#">buy viagra or cialis online</a> tadalafil cialis <a href="http://buycildjea.com/#">buy cialis mexico</a>
bbsDenia پنجشنبه 2 اسفند 1397 06:56 ب.ظ
<a href=http://qenericviaqra.com/#>viagra generic cost</a> viagra generic <a href="http://qenericviaqra.com/#">why is viagra not generic</a>
http://vagragenericaar.org پنجشنبه 2 اسفند 1397 06:26 ب.ظ
sildenafil 50 of 100 mg cheap viagra pills for sale sildenafil her eczanede satılırmı.
ntvmoosy پنجشنبه 2 اسفند 1397 02:47 ب.ظ
<a href=http://buycialls.com/#>can u buy cialis over the counter</a> cialis brand <a href="http://buycialls.com/#">buy cheap cialis</a>
bfhMoisy پنجشنبه 2 اسفند 1397 01:38 ب.ظ
<a href="http://buycildjea.com/#">cialis where to buy</a> cialis tadalafil <a href="http://buycildjea.com/#">where can you buy cialis</a>
bbsDenia پنجشنبه 2 اسفند 1397 10:24 ق.ظ
<a href=http://qenericviaqra.com/#>legal generic viagra</a> lowest viagra price <a href="http://qenericviaqra.com/#">cost of generic viagra at walmart</a>
ynnCeria پنجشنبه 2 اسفند 1397 09:26 ق.ظ
<a href=http://onlinecialls.com/#>purchasing cialis online</a> liquid tadalafil <a href="http://onlinecialls.com/#">best online pharmacy cialis</a>
unfCique پنجشنبه 2 اسفند 1397 09:00 ق.ظ
<a href=http://viaqraonllne.com/#>free viagra samples online</a> viagra patent <a href="http://viaqraonllne.com/#">safest viagra online</a>
generic viagra پنجشنبه 2 اسفند 1397 08:56 ق.ظ
prescription viagra bioshieldpill.com uk viagra [url=http://bioshieldpill.com/]buy cheap generic viagra online[/url]
ikmreumn پنجشنبه 2 اسفند 1397 08:35 ق.ظ
<a href=http://buyvlaqra.com/#>best place to buy viagra online 2015</a> viagra spam <a href="http://buyvlaqra.com/#">can you buy viagra at cvs</a>
ggscrony پنجشنبه 2 اسفند 1397 07:59 ق.ظ
<a href=http://emtpartsstore.com/#>viagra buy online</a> viagra prescription <a href="http://emtpartsstore.com/#">buy generic viagra online overnight</a>
http://www.triviagra.com پنجشنبه 2 اسفند 1397 07:23 ق.ظ
is it safe to take 100mg sildenafil http://triviagra.com/ sildenafil on the nhs free triviagra.com other pills besides viagra
bdtBrina پنجشنبه 2 اسفند 1397 07:11 ق.ظ
<a href=http://cheapciljrd.com/#>buying cheap cialis online</a> tadalafil tablets 20 mg <a href="http://cheapciljrd.com/#">purchase cialis online cheap</a>
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30